De kassa bij de grote Europese banken — waaronder ook onze eigen ING, ABN AMRO en Rabobank — heeft dit jaar oorverdovend hard gerinkeld. Geholpen door een nieuwe energieklap uit het Midden-Oosten, een euro-inflatie die in oktober naar 4,0 procent sprong en verse renteverhogingen van de Europese Centrale Bank (ECB), schoten de nettowinsten in de eerste helft van 2026 met gemiddeld 14,5 procent omhoog. Maar wie denkt dat de bomen tot in de hemel blijven groeien, krijgt vandaag een waarschuwing uit het nieuwe vooruitblikrapport voor 2027 van kredietbeoordelaar Morningstar DBRS: geldhongerige overheden, oplopende wanbetalingen in onder meer Nederland én ontspoorde AI-kosten knabbelen aan het feestmaal.
Sectorprofiel: Europese Banken (Outlook 2027 — Morningstar DBRS)
Het beste jongetje van de klas komt uit het Zuiden: Uit het grote vergelijkingsonderzoek van analisten Sonja Förster en Marcos Alvarez onder 46 Europese banken in dertien landen blijkt dat vooral Zuid-Europese banken (Spanje, Italië, Portugal en Griekenland) de winstkampioenen zijn, terwijl Noord-Europese banken en overheden met nieuwe hoofdpijndossiers worstelen.
⏱️ Het Rapport in 30 seconden
- 💰 Rentemachine Draait op Volle Toeren (+10,4%): Doordat de inflatie in de eurozone weer opliep naar 4,0% en centrale banken de rente verhoogden, stegen de rente-inkomsten in twaalf van de dertien landen.
- 🏛️ Schatkist Plukt de Banken Kaal (Tot 31% Belasting): Om hun eigen begrotingsgaten te dichten, verdubbelt Groot-Brittannië de extra bankentaks naar 6% (totaaltarief 31%) en voert ook Italië de druk in 2027 verder op.
- ⚠️ Meer Slechte Leningen in Nederland: De tijd van bodemlage kredietverliezen is voorbij; in acht van de dertien landen (waaronder Nederland, België en Duitsland) moeten banken weer meer geld opzijzetten voor probleemleningen.
- 🤖 Rem op ‘Op Hol Geslagen’ AI & Twee Cyberinbraken: Banken grijpen in bij autonome AI-systemen waarvan de rekeningen uit de hand lopen, nadat bovendien twee Europese bankpartijen werden geraakt door cyberaanvallen via leveranciers.
1. Waarom Zuid-Europa lacht en Frankrijk en Duitsland achterblijven
Wie nog altijd denkt dat de zwakke broeders van de Europese bankensector rond de Middellandse Zee zitten, leeft in het verleden. Tot nu toe was in 2026 maar liefst **40 procent van alle kredietbeoordelingen van Morningstar DBRS positief** (tegenover slechts 9 procent negatief), en die opwaarderingen gingen bijna allemaal naar **Zuid-Europa**.
Terwijl de economie in Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk in 2027 naar verwachting met een magere **0,7 tot 1,2 procent** groeit — afgeremd door dure energie, handelstarieven en concurrentie uit Azië — groeit Spanje met **1,9 procent** bijna twee keer zo hard. Omdat leningen in Portugal, Griekenland, Spanje en Italië veel vaker een variabele rente hebben, vertalen de renteverhogingen van de ECB zich daar razendsnel in hogere winstmarges. In Frankrijk bereikte het renteverschil met Duitse tienjaarsleningen in oktober 2026 juist het **hoogste punt sinds de schuldencrisis van 2011**, in aanloop naar de Franse presidentsverkiezingen van april 2027:
2. Waarom ook in Nederland de stroppenpot weer gevuld moet worden
Jarenlang hoefden banken nauwelijks geld opzij te zetten voor klanten die hun lening niet meer konden terugbetalen. Maar volgens Morningstar DBRS is het laagste punt van die kredietkosten inmiddels definitief gepasseerd. In de eerste helft van 2026 moesten banken in **acht van de dertien onderzochte landen — waaronder specifiek Nederland, België, Frankrijk, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk — hun stroppenpot (Cost of Risk) alweer verhogen**.
De boosdoener is de giftige cocktail van gestegen rentes (de tienjaars swaprente klom dit jaar met circa 0,70 procentpunt en de korte rente met 1,10 procentpunt) en de hoge energieprijzen. De eerste scheuren zitten volgens de onderzoekers bij **energie-intensieve fabrieken, commercieel vastgoed, consumentenkredieten, autoleasebedrijven** (waar BNP Paribas onlangs nog het Nederlandse leasebedrijf Athlon overnam) en de **glasvezelsector in Duitsland en Groot-Brittannië**.
3. De keerzijde van AI bij banken: op hol geslagen rekeningen en twee cyberinbraken
Om de stijgende lonen — zeker nu veel cao’s in de bankensector rond de jaarwisseling vernieuwd moeten worden — op te vangen, zetten Europese banken massaal in op kunstmatige intelligentie (AI). Dat leidt in 2027 tot minder personeel via natuurlijk verloop, een vacaturestop en gerichte ontslagrondes. Maar het rapport onthult ook twee pijnlijke bijwerkingen waar bankbestuurders liever niet over praten:
- Rem op ‘Agentic AI’: Banken zijn geschrokken van de rekeningen voor zogeheten agentic AI (autonome computerprogramma’s die zelfstandig taken uitvoeren), omdat die zonder streng toezicht leiden tot een **ongecontroleerde kostenexplosie**. Verschillende instellingen hebben het mes al in deze projecten gezet.
- Twee Europese Cyberinbraken via de Achterdeur: De snelle koppeling van externe AI- en cloudsystemen maakt banken kwetsbaar. Morningstar DBRS wijst op **twee recente Europese incidenten** waarbij criminelen via gekraakte platforms en toegangspoorten van externe leveranciers binnendrongen én **frauduleuze betalingen** wisten uit te voeren.
4. Blijven de miljardendividenden in 2027 overeind?
Voor beleggers die bankaandelen zoals ING of ABN AMRO vooral bezitten vanwege het hoge dividend en de terugkoop van eigen aandelen, heeft het rapport een gemengde boodschap. De kapitaalbuffers zijn met een gemiddelde kernkapitaalratio (CET1) van **ruim 15 procent** nog altijd ijzersterk. Toch waarschuwen de analisten dat de ruimte boven de minimale eisen kleiner wordt door overnames (vooral in Italië rond Monte dei Paschi en Banco BPM) en strengere controles van de toezichthouder op de eigen rekenmodellen van banken — een ingreep waardoor in Scandinavië onlangs al **twee banken hun aandeleninkoop moesten pauzeren of schrappen**.
Conclusie: Europese banken gaan 2027 in vanuit een positie van kracht en blijven veel geld verdienen aan de hogere rente, maar de makkelijkste winstgroei ligt achter de rug. Beleggers moeten komend jaar scherp letten op welke banken worden geraakt door hogere winstbelastingen, oplopende probleemleningen en slinkende kapitaalbuffers.
Bron: Morningstar DBRS (Sonja Förster & Marcos Alvarez — European Banking Sector Outlook 2027, 18 november 2026)
Ontdek welke aandelen wél door onze strenge selectie komen
Wanneer de rek bij sommige sectoren eruit raakt en overheden de belastingdruk opvoeren, zoekt De Kritische Selectie naar aandelen met een bewezen technisch patroon en minimaal 25% berekend winstpotentieel.