Nederlandse beleggers dreigen hun portefeuille straks mede rond de belastingrekening te bouwen. Losse aandelen eruit, een brede ETF erin en jarenlang afblijven. Die gedachte krijgt vuur door de nieuwe plannen voor box 3. Maar levert zo’n beursmandje werkelijk een belastingvoordeel op? Of gooien beleggers twee heel verschillende zaken op één hoop?
De discussie is actueel. De Tweede Kamer nam op 12 november 2026 een wijzigingsvoorstel aan om belasting over verkoopwinsten breder toe te passen. Dat is nog geen definitieve wet: behandeling in de Eerste Kamer moet worden afgerond. De kabinetsroute mikt op een nieuw stelsel vanaf 2029. De regels kunnen dus nog veranderen. [1] [2]
Op X legt Jasper Oelers de zenuw bloot. Hij durft een gespreide ETF wel tien jaar of langer vast te houden, maar ziet momenteel geen individueel aandeel waarvoor hij datzelfde vertrouwen heeft. Zijn reactie voedt een herkenbare vraag: wordt rustig beleggen straks fiscaal beloond, terwijl de actieve belegger telkens langs de kassa moet? [3]
DE ANALYSE IN 30 SECONDEN
- Nu: ETF’s en losse aandelen vallen in box 3 allebei onder beleggingen.
- Het plan: belasting over koerswinst bij verkoop maakt het moment van verkopen belangrijker.
- De denkfout: belastinguitstel is geen exclusieve ETF-korting. Een lang aangehouden aandeel kan hetzelfde timingvoordeel hebben.
- Ons oordeel: kies eerst een houdbare portefeuille. Optimaliseer daarna de belasting.
1. ETF’s versus losse aandelen: wat koop je?
Een los aandeel is een belang in één bedrijf. Je resultaat hangt daardoor sterk af van dat bedrijf: zijn winst, concurrenten, bestuur en de prijs die jij betaalt. Een schitterende onderneming kan tegen een veel te hoge aankoopprijs nog steeds een beroerde belegging zijn.
Een ETF is een beleggingsfonds dat je op de beurs kunt kopen en verkopen, net als een aandeel. Een brede aandelen-ETF bundelt veel ondernemingen. Je hoeft dan niet zelf vooraf de volgende grote winnaar aan te wijzen. Maar het etiket ETF zegt op zichzelf weinig: een smal sectorfonds of een product met een hefboom is iets heel anders dan een breed gespreid aandelenfonds. De AFM maakt dat onderscheid eveneens. [4]
We vergelijken hier een brede, goedkope aandelen-ETF zonder hefboom met een zelf samengestelde aandelenportefeuille. Niet een wereldfonds met één gok op de nieuwste beurshype.
2. Wat betaal je vandaag aan de fiscus?
Voor 2026 geldt bij de voorlopige berekening voor beleggingen en andere bezittingen een door de overheid verondersteld rendement van 6,00%. Over het berekende belastbare rendement betaal je 36% belasting. Dat is dus geen heffing van 36% over je hele vermogen. Het heffingsvrije vermogen is €59.357 per persoon, of €118.714 met een fiscale partner. Een ETF krijgt hierbij niet automatisch een andere behandeling dan een aandeel. [5]
Is het werkelijke rendement lager, dan kun je dat lagere rendement opgeven. De Belastingdienst past de gunstigste berekening toe. Daarbij tellen ontvangen inkomsten én waardeveranderingen mee, ook wanneer je niet verkoopt. Bovendien geldt bij die berekening geen heffingsvrij vermogen. Winsten en verliezen binnen hetzelfde jaar worden tegen elkaar weggestreept. Is de uitkomst negatief, dan wordt die op nul gezet; het verlies schuift niet door naar een ander jaar. [6]
Wie nu denkt dat twintig jaar niets verkopen betekent dat de fiscus twintig jaar buiten blijft, rekent zich dus te vroeg rijk. De huidige regels en de plannen voor later zijn twee verschillende verhalen.
3. Straks wordt stilzitten aantrekkelijker
De voorgestelde vermogenswinstbelasting verschuift de heffing over koerswinst op financiële instrumenten naar het moment waarop die winst wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop. Daaronder vallen zowel losse aandelen als belangen in beleggingsfondsen. Het kabinet erkent dat dit beleggers kan aanzetten winnaars langer vast te houden en minder uitkerende beleggingen te kiezen. [7, p. 2–3 en 9]
Dat verschil zit in wanneer je betaalt. Geld dat voorlopig niet naar de Belastingdienst gaat, kan langer meebeleggen. Dat is geen kwijtschelding: bij een latere verkoop volgt in beginsel alsnog de rekening. En een verkoop betekent niet dat 36% van je hele portefeuille verdwijnt. Belastbare winst en ingelegd vermogen zijn niet hetzelfde.
Het sterke punt van een brede ETF is daarom vooral praktisch. Een belegger kan makkelijker vertrouwen houden in een brede verzameling bedrijven dan in één onderneming voor de komende twintig jaar. Het fiscale voordeel volgt dan uit het gedrag dat de belegging mogelijk maakt.
Dezelfde belastingdeur, een ander geduld
ETF jarenlang vasthouden → koerswinst later realiseren.
Los aandeel jarenlang vasthouden → koerswinst eveneens later realiseren.
Het verschil is hoeveel bedrijfsrisico je onderweg draagt.
4. Wat kost ieder jaar afrekenen?
Een rekensom maakt het tastbaar. Twee beleggers beginnen met €10.000 en behalen twintig jaar achtereen hetzelfde hypothetische koersrendement van 7% per jaar. De eerste verkoopt jaarlijks alles en belegt na belasting opnieuw. De tweede verkoopt pas aan het einde. We gebruiken een vast belastingtarief van 36% om uitsluitend het timingverschil te laten zien.
€10.000 na twintig jaar: wat houd je over?
Jaarlijks winst afrekenen: €24.025
Pas aan het einde afrekenen: €28.366
Verschil na alle belasting: €4.341
De geduldige belegger heeft vóór de slotafrekening €38.697. Daar gaat nog ongeveer €10.331 belasting af. Die nare eindafrekening is dus al verwerkt in de €28.366. We zetten geen bruto eindbedrag tegenover een netto bedrag.
De jaarlijkse route rekent met €10.000 × [1 + 7% × (1 − 36%)]20. De uitstelroute met €10.000 + [€10.000 × 1,0720 − €10.000] × 64%.
Dit bewijst niet dat een ETF meer oplevert. Een lang aangehouden los aandeel kan dezelfde uitstelroute volgen; een voortdurend verhandelde ETF juist de jaarlijkse route. Werkelijke rendementen schommelen, verliezen en uitkeringen veranderen de uitkomst en de uiteindelijke wet bepaalt de echte rekening.
5. De pijn zit in de winnaar die je mist
Bij losse aandelen draait het niet alleen om de miskoop. Ook de grote winnaar die je nooit bezat kan je rendement nekken.
Onderzoek van Hendrik Bessembinder naar Amerikaanse aandelen over 1926–2016 vond dat slechts 4,3% van de bedrijven samen verantwoordelijk was voor de volledige extra vermogensgroei ten opzichte van kortlopende Amerikaanse staatsleningen. Dat betekent niet dat alle overige aandelen verlies opleverden. Het laat zien hoe sterk de gezamenlijke uitkomst op een kleine groep uitschieters leunde. Het is historisch Amerikaans onderzoek, geen voorspelling voor jouw portefeuille. [8]
Een brede index volgen verkleint de afhankelijkheid van jouw vermogen om precies die uitschieters vooraf te herkennen. Je krijgt ook kneuzen mee. Dat is de prijs van niet hoeven raden wie de toekomstige kampioen wordt.
Zelf aandelen kiezen kan natuurlijk wél goed uitpakken. Maar dan moet je voordeel verder gaan dan enthousiasme voor een product. Begrijp je de winstontwikkeling beter? Zie je een risico dat de markt verkeerd prijst? En blijft die voorsprong overeind na kosten, belasting en vergissingen?
6. Een ETF is geen veiligheidsgordel tegen alles
Een mandje aandelen blijft een mandje aandelen. Als de hele beurs onderuitgaat, kan ook een breed fonds hard zakken. Veel posities betekenen bovendien niet automatisch evenwichtige spreiding: kijk welke landen, sectoren en zwaargewichten werkelijk het rendement bepalen.
Wie al losse technologieaandelen bezit en daar een technologie-ETF naast zet, kan dezelfde risico’s dubbel binnenhalen. Kijk daarom welke bedrijven je via al die producten werkelijk bezit.
Ook de rekening verdient aandacht. Een ETF heeft doorlopende fondskosten; daarnaast kunnen handelskosten, het verschil tussen de koop- en verkoopprijs en ingehouden dividendbelasting meespelen. Een aandelenportefeuille heeft geen fondsvergoeding, maar kan door veel transacties of dure valutawissels toch meer kosten. Vergelijk het totaal.
Nederlandse ingehouden dividendbelasting kan doorgaans met de inkomstenbelasting worden verrekend. Bij buitenlandse bronbelasting hangt vrijstelling of teruggaaf af van de situatie en het belastingverdrag. Maak dus niet van iedere dividendinhouding een definitief verlies, en neem evenmin aan dat elke inhouding volledig terugkomt. [9]
7. Laat de fiscus je niet gijzelen
Hier zit de gevaarlijkste val. Je bezit een aandeel met winst, maar het bedrijf verslechtert. Je verkoopt niet, omdat afrekenen pijn doet. Vervolgens verdampt meer koerswinst dan je ooit aan belasting had bespaard.
Dan heeft de belastingrekening je portefeuille gegijzeld. Een slechte belegging wordt niet goed doordat je de fiscus voorlopig buiten de deur houdt.
Hetzelfde geldt voor een ETF die niet meer bij je doel past. Heb je het geld binnenkort nodig of kun je een forse daling niet dragen, dan lost een lange fiscale aanhoudperiode dat probleem niet op. Geld voor vaste lasten en een noodzakelijke buffer hoort niet afhankelijk te zijn van een gunstig beursmoment. De AFM benadrukt juist een buffer, spreiding, lage kosten en weinig transacties. [10]
| Vraag | Brede aandelen-ETF | Losse aandelen |
|---|---|---|
| Bedrijfsrisico | Over veel bedrijven verdeeld; marktrisico blijft | Hangt sterk af van aantal en onderlinge samenhang |
| Tijd en kennis | Fonds, spreiding en kosten controleren | Bedrijven, waardering en veranderingen blijven volgen |
| Lang aanhouden | Vaak makkelijker bij een breed mandje | Vereist blijvend vertrouwen per onderneming |
| Belastinguitstel in het plan | Afhankelijk van realisatie van koerswinst | Hetzelfde beginsel; geen automatische achterstand |
Conclusie: koop geen belastingtruc
Kun je niet aantonen waarom jouw aandelenkeuze beter zou werken dan een brede index, of ontbreekt de tijd om bedrijven goed te volgen? Dan is een brede, goedkope aandelen-ETF de logischere basis. Mits de aandelenrisico’s passen bij de looptijd en het geld dat hij kan missen. Niet omdat de fiscus ETF’s vrijstelt, maar omdat spreiding en eenvoud de kans vergroten dat een houdbaar plan ook wordt volgehouden.
Losse aandelen kunnen daar een bewust begrensde aanvulling op zijn. Bepaal vooraf hoeveel een misser mag kosten en vergelijk je resultaat met een passende brede index, inclusief dividend, kosten en belasting. Alleen een mooie winst laten zien is onvoldoende als de markt met minder moeite méér opleverde.
Jasper raakt daarmee een echt punt: twintig jaar vertrouwen houden in een brede beursmand is iets anders dan twintig jaar vertrouwen houden in één directiekamer. Maar de fiscus hoeft de keuze niet over te nemen. Bouw een portefeuille die tegen een stootje kan. Belastinguitstel is mooi meegenomen. Een slechte belegging wordt er geen goede van.
Stand van wetgeving en bronnen: 13 november 2026. Analyse voor Nederlandse particuliere beleggingen in box 3; geen persoonlijke belastingberekening. Het rekenvoorbeeld is bewust vereenvoudigd. De nummers bij de tekst verwijzen rechtstreeks naar oorspronkelijke bronnen.
